W nocy z 20 na 21 sierpnia br. w wieku 86 lat zmarł arcybiskup senior Józef Kowalczyk – pierwszy nuncjusz apostolski w Polsce po wznowieniu stosunków dyplomatycznych ze Stolicą Apostolską, a w późniejszych latach arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski. Informację o jego śmierci potwierdziła w czwartek Archidiecezja Gnieźnieńska.
Gnieźnieńska kuria poinformowała na swojej stronie internetowej, że abp Kowalczyk „był bliskim współpracownikiem św. Jana Pawła II, doprowadził do odtworzenia w 1991 r. Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego, negocjował i podpisał w 1993 r. umowę konkordatową między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską”.
Odejście hierarchya uczcił dźwięk dzwonu św. Wojciecha w Gnieźnie. Archidiecezja zapowiedziała, że szczegóły dotyczące terminu i miejsca pogrzebu poda w późniejszym czasie.
Kondolencje Episkopatu
W czwartek kondolencje z powodu śmierci abp. Kowalczyka opublikował przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski, abp Tadeusz Wojda.
„Wspólnota Kościoła w Polsce bardzo wiele zawdzięcza zmarłemu ks. abp. Józefowi Kowalczykowi. Posługa nuncjusza apostolskiego w Polsce, a później prymasa Polski odzwierciedla, jak ważną postacią był w Kościele w Polsce, który odżywał w czasie przemian ustrojowych w naszej Ojczyźnie” – napisał szef KEP.
Dodał, że posługa dla dyplomacji watykańskiej w czasie pontyfikatu papieża Jana Pawła II była dla abpa Kowalczyka „szczególnym zadaniem”, z którego starał się wywiązywać „z największą starannością”.
Życiorys i posługa
Abp Józef Kowalczyk urodził się 28 sierpnia 1938 r. w Jadownikach Mokrych w diecezji tarnowskiej. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1962 roku w Olsztynie. Był wybitnym prawnikiem kanonistą – studiował na KUL oraz na Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie, gdzie w 1968 r. uzyskał tytuł doktora.
Po wznowieniu w 1989 r. stosunków dyplomatycznych między Polską a Stolicą Apostolską został mianowany pierwszym nuncjuszem apostolskim w Polsce. Święcenia biskupie przyjął 20 października 1989 r. w bazylice św. Piotra z rąk papieża Jana Pawła II.
Jako nuncjusz (urząd sprawował do 2010 r.) miał znaczący wpływ na kształt Kościoła w Polsce, nadzorując reorganizację struktur administracyjnych i wpływając na kluczowe nominacje biskupie. Był głównym negocjatorem strony watykańskiej przy przygotowaniu konkordatu, który podpisał w 1993 roku.
W 2010 roku papież Benedykt XVI mianował go arcybiskupem metropolitą gnieźnieńskim i prymasem Polski. Urząd ten pełnił do przejścia na emeryturę w 2014 roku.
Za swoją działalność był odznaczany wysokimi orderami, w tym Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.
Kontrowersje
W późniejszych latach postać abp. Kowalczyka stała się obiektem krytyki. Duchowny i historyk ks. Tadeusz Isakowicz-Zalewski wielokrotnie wskazywał, że jako nuncjusz tuszował on skandale obyczajowe w polskim Kościele i ponosi odpowiedzialność za niektóre kontrowersyjne nominacje biskupie.
Abp Kowalczyk był również autorem wielu publikacji książkowych, poświęconych tematyce teologicznej i społecznej.
