Już w nocy z 29 na 30 marca czeka nas przestawienie zegarów na czas letni. Godzina 2:00 na zegarach stanie się 3:00, co oznacza, że „tracimy” jedną godzinę snu. W całej Unii Europejskiej czas letni wprowadzany jest w ostatnią niedzielę marca, a powracamy do czasu standardowego w ostatnią niedzielę października. Eksperci wskazują jednak na negatywne skutki, jakie niesie ze sobą zmiana czasu, zwłaszcza dla naszego zdrowia.
Przesunięcie czasu i jego wpływ na zdrowie
Od 2001 roku w Europie obowiązuje dyrektywa regulująca wspólny termin wprowadzania i znoszenia czasu letniego. Na podstawie przepisów w Polsce, godziny letnie i zimowe są regulowane przez rozporządzenie prezesa Rady Ministrów na lata 2022-2026. Jednak zdaniem ekspertów, takie zmiany w rytmie dobowym mogą mieć negatywne konsekwencje zdrowotne, na co wskazuje prof. Mariusz Siemiński z Wydziału Nauk o Zdrowiu Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.
Jak zwraca uwagę profesor, codzienne funkcjonowanie ludzi uzależnione jest od naturalnych cykli dobowych, które wyznacza światło słoneczne. Zmiana czasu wpływa na rytm okołodobowy organizmu, co może prowadzić do zaburzeń w jego pracy. Przestawienie zegarów jest dla wielu osób stresujące, szczególnie gdy oznacza to wczesne wstawanie, które może przerywać sen w kluczowych fazach, takich jak faza REM.
Faza REM i jej znaczenie
Sen z szybkim ruchom gałek ocznych (REM) ma kluczowe znaczenie dla regeneracji organizmu. To w tej fazie najczęściej doświadczamy marzeń sennych, a nasz organizm pracuje na podwyższonych obrotach. W związku z przestawieniem zegara, wiele osób wybudza się w niewłaściwym momencie, co wiąże się z niekorzystnym wpływem na zdrowie, w tym zwiększonym ryzykiem wystąpienia problemów kardiologicznych.
Profesjonalne środowisko medyczne od dłuższego czasu podnosi kwestię szkodliwości zmiany czasu dla zdrowia. Oprócz problemów ze snem, obserwuje się również wzrost zachorowań na zawał serca. Choć zmiany te są niewielkie, to stanowią istotny problem, który wymaga dalszej analizy.
Przyszłość zmiany czasu w Unii Europejskiej
W 2018 roku pojawiła się propozycja zaprzestania praktyki przestawiania zegarów. Komisja Europejska oraz Parlament Europejski zainicjowały debatę na ten temat, jednak do tej pory nie osiągnięto jednomyślności w Radzie UE. Różne kraje rządzące w ramach Unii mają odmienne zdania co do tego, czy preferują pozostać przy czasie letnim, czy zimowym. Obecnie istnieje wiele przeszkód wprowadzenia zmiany, w tym różnice między państwami członkowskimi w zakresie ich preferencji czasowych.
W grudniu 2024 roku Krzysztof Paszyk, minister rozwoju i technologii, zaznaczył, że temat rezygnacji z przestawiania zegarów będzie omawiany w kontekście polskiej prezydencji w UE. Mimo że Komisja Europejska wycofała wniosek o zniesienie zmiany czasu z powodu impasu, minister Paszyk podkreślił, że temat pozostaje otwarty dla konsultacji.
Historia przestawiania zegarów
Praktyka zmiany czasu na letni sięga XVIII wieku, kiedy to pierwszym pomysłodawcą był Benjamin Franklin. W Europie wprowadzono ją po raz pierwszy podczas I wojny światowej w celu oszczędności energii, a następnie praktyka ta powróciła w latach 70. XX wieku. Wspólny regulamin dla stref czasowych w UE funkcjonuje obecnie w trzech standardowych strefach czasowych: czas zachodnioeuropejski, środkowoeuropejski oraz wschodnioeuropejski.
Podsumowanie
Zmiana czasu z zimowego na letni w nocy z 29 na 30 marca przypomina o wpływie, jaki to ma na nasz organizm. Choć praktyka ta jest od dawna obecna w wielu krajach, eksperci podkreślają, że jej negatywne skutki dla zdrowia są nie do przecenienia. Problematyka ta pozostaje aktualna, a dalsze debaty na poziomie europejskim mają na celu wypracowanie wspólnych rozwiązań, które uwzględnią zdrowie obywateli.
