Po dziesięciu latach, trzech uniewinnieniach i tyluż uchyleniach, Sąd Apelacyjny w Poznaniu podjął decyzję, która może na zawsze zmienić bieg jednej z najbardziej dramatycznych spraw kryminalnych w Polsce. We wtorek uchylił wyrok uniewinniający Adama Z. od zarzutu zabójstwa Ewy Tylman. Co więcej, w ustnym uzasadnieniu sędziowie nie pozostawili wątpliwości: kluczowe wyjaśnienia oskarżonego z grudnia 2015 roku są wiarygodne, a on sam powinien odpowiedzieć za przestępstwo, które dotąd pozostawało w cieniu głównego zarzutu.
Sąd Apelacyjny nie kwestionował uniewinnienia od zabójstwa – prokuratura i pełnomocnik ojca Ewy nie odwoływali się od tej części wyroku. Skupili się na zarzucie nieudzielenia pomocy. I właśnie w tym zakresie sąd drugiej instancji uznał, że sąd okręgowy popełnił błąd, odrzucając kluczowy dowód.
Nocne przesłuchanie jednak legalne
Spór od lat toczył się wokół wyjaśnień, które Adam Z. złożył w nocy z 1 na 2 grudnia 2015 roku, kilka dni po zaginięciu 26-latki. Przesłuchanie odbyło się bez udziału obrońcy, co obrona konsekwentnie uznawała za naruszenie prawa. Sąd apelacyjny uznał jednak, że policjanci dochowali należytej staranności.
– Funkcjonariusze po godzinie 2.40 w nocy skontaktowali się z kancelarią adwokacką. Oczywiste jest, że z uwagi na porę nie nawiązali bezpośredniego kontaktu z obrońcą. Ale to, co uczynili, należy uznać za skuteczne zawiadomienie – mówiła sędzia Diana Książek-Pęciak.
Co więcej, sąd podkreślił, że Adam Z. miał tydzień na przygotowanie się do przesłuchania, skontaktował się w tym czasie z adwokatem i został pouczony, jak zachować się w razie zatrzymania. Nie należał też do kręgu osób szczególnie podatnych na pokrzywdzenie.
„Uciekłem jak tchórz” – te słowa mają znaczenie
Sąd apelacyjny uznał wyjaśnienia oskarżonego z grudnia 2015 roku za wiarygodne. Wskazał na ich spójność z innymi dowodami: monitoringiem, zeznaniami świadków, opinią biegłych i tropieniem psów.
– Oskarżony podczas składania wyjaśnień płakał, szlochał, mówił, że spanikował, że „uciekł jak tchórz” – przypomniała sędzia.
Jej zdaniem nie ma wątpliwości, że Adam Z. widział, jak Ewa wpada do wody. Zmiana jego zachowania po godzinie 3.31 – przyspieszony krok, chaotyczne, płaczliwe rozmowy – to dowód, że był świadkiem dramatycznego zdarzenia.
– O ile wcześniej szedł spokojnie, w uścisku z Ewą, prowadząc logiczne rozmowy, o tyle później jest zdenerwowany, przestraszony, zdezorientowany. Jednocześnie pozbywa się dowodu, którego był w posiadaniu – mówiła sędzia.
Nie zabójstwo, ale nieudzielenie pomocy
Sąd apelacyjny wyraźnie oddzielił dwa wątki. Uznał, że nie ma dowodów, by Adam Z. zepchnął Ewę do wody. Ale skoro widział, jak wpada, miał obowiązek wezwać pomoc.
– Oskarżony, widząc, jak pokrzywdzona wpada do rzeki, miał prawny i moralny obowiązek udzielenia jej pomocy. Należało oczekiwać, że zawiadomi o zdarzeniu służby – podkreśliła sędzia.
Dodała, że dla uznania winy nie ma znaczenia, czy ewentualna akcja ratunkowa przyniosłaby skutek. Liczy się sam fakt zaniechania.
Co dalej?
Sprawa wraca do Sądu Okręgowego w Poznaniu – po raz czwarty. Obrońcy zapowiadają, że po otrzymaniu pisemnego uzasadnienia rozważą skargę do Sądu Najwyższego. – W tej sprawie już zawsze będzie tak, że więcej sędziów powiedziało „niewinny” w pierwszej instancji, niż powie cokolwiek innego – skomentował adwokat Piotr Jóźwiak.
Ojciec Ewy Tylman nie był obecny na ogłoszeniu wyroku. Przed rozprawą mówił o rozczarowaniu wymiarem sprawiedliwości. Dla niego to kolejny rozdział w dziesięcioletniej walce o prawdę.
Czwarty proces odpowie na pytanie, czy Adam Z. – uniewinniony trzykrotnie od zarzutu zabójstwa – zostanie skazany za to, że nie wezwał pomocy, gdy Ewa tonęła. Sąd apelacyjny wskazał kierunek: winny. Teraz wszystko w rękach sędziów okręgowych.
