Od poniedziałku kontrolerzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zyskali nowe uprawnienia. Mogą m.in. wejść do miejsca przeprowadzania kontroli, legitymować osoby chore na L4 i odbierać od nich informacje. To część szerszej nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która precyzuje też przesłanki utraty prawa do zasiłku chorobowego.
Nowe regulacje wchodzą w życie etapami. Część dotycząca kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich zaczęła obowiązywać w styczniu. Kolejne przepisy weszły w życie w poniedziałek. Ostatnie zaczną obowiązywać z początkiem 2027 roku.
Kiedy można stracić zasiłek?
Zgodnie z obowiązującymi już przepisami, osoba na zwolnieniu lekarskim może stracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres niezdolności do pracy, jeżeli w tym czasie wykonuje pracę zarobkową lub podejmuje aktywność niezgodną z celem zwolnienia.
Nowelizacja definiuje pracę zarobkową jako każdą czynność o charakterze zarobkowym – niezależnie od podstawy prawnej jej wykonywania. Wyjątkiem są tzw. czynności incydentalne, czyli takie, których podjęcia wymagają istotne okoliczności (nie może to być jednak polecenie pracodawcy).
Aktywność niezgodna z celem zwolnienia to działania, które utrudniają lub wydłużają proces leczenia albo rekonwalescencję. Nie należą do nich zwykłe czynności dnia codziennego ani czynności incydentalne.
Kontrolerzy z nowymi uprawnieniami
ZUS i płatnicy składek mogą kontrolować, czy osoby na zwolnieniu lekarskim nie podejmują działań wyłączających je z prawa do czasowego zwolnienia od pracy. Kontrolerzy ZUS mają teraz prawo:
- legitymować osobę kontrolowaną w celu ustalenia jej tożsamości,
- wstępu do miejsca przeprowadzania kontroli,
- odbierania informacji od osoby kontrolowanej, jej płatnika składek oraz od lekarza leczącego.
Osoba kontrolowana jest zobowiązana umożliwić przeprowadzenie kontroli, udostępnić informacje i składać wyjaśnienia.
Nowe przepisy w orzecznictwie lekarskim
Od poniedziałku obowiązują także zmiany w orzecznictwie lekarskim ZUS. Orzeczenia lekarskie uprawniają m.in. do renty z tytułu niezdolności do pracy, dodatku pielęgnacyjnego i renty socjalnej.
Nowe przepisy przewidują, że w określonych sprawach orzeczenia będą mogły wydawać także osoby z tytułem specjalisty w dziedzinie fizjoterapii (w sprawach rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS) lub pielęgniarstwa (w sprawach niezdolności do samodzielnej egzystencji).
Na stanowiskach orzeczników będą mogli pracować nie tylko lekarze specjaliści, ale także lekarze odbywający szkolenie specjalizacyjne oraz lekarze z pięcioletnim stażem pracy w zawodzie, którzy nie mają tytułu specjalisty i nie odbywają szkolenia specjalizacyjnego.
