Wyśmiewanie. Zawstydzanie. Ciągłe krytykowanie. Ignorowanie emocji. Przemoc psychiczna często nie zostawia śladów, które można zobaczyć, ale może mocno wpłynąć na całe życie dziecka. Według badań 32 proc. dzieci doświadcza przemocy ze strony bliskich dorosłych, a 87 proc. – ze strony rówieśników. W Wielkopolsce ruszyła właśnie kampania „Dzieciństwo bez Przemocy”, w którą zaangażowanych jest już ponad 80 lokalnych liderek i liderów.
To forma krzywdzenia, której często nie widać na pierwszy rzut oka. Wyśmiewanie, zawstydzanie, ciągłe krytykowanie, odrzucanie czy ignorowanie emocji dziecka mogą nie pozostawić żadnego śladu na ciele, ale wpływać na jego poczucie własnej wartości, relacje z innymi i zdrowie psychiczne.
Według badań Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę 32 proc. dzieci doświadcza przemocy ze strony bliskich dorosłych, a 87 proc. przemocy ze strony rówieśników.
Kampania została zainaugurowana 5 października w Sejmie RP. Jej organizatorami są Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę oraz Krajowa Koalicja na rzecz Ochrony Dzieci. Finał zaplanowano na 19 listopada, czyli Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Przemocy wobec Dzieci.
Przemoc, której nie zawsze widać
Podczas inauguracji kampanii w Wielkopolskim Urzędzie Wojewódzkim w Poznaniu przedstawiciele administracji, samorządu, policji, oświaty, środowiska akademickiego, ochrony zdrowia i organizacji społecznych mówili o tym, jak skuteczniej chronić dzieci.
– To, że w tej sali spotykają się dziś przedstawiciele administracji, służb, samorządu, środowiska akademickiego i organizacji pozarządowych, pokazuje, że ochrona dzieci przed krzywdzeniem jest dla Wielkopolski sprawą wspólną, a nie zadaniem jednej instytucji – mówiła I wicewojewoda wielkopolska Karolina Fabiś-Szulc.
Jak podkreślała, dziecko nie zawsze jest w stanie samo powiedzieć, że doświadcza przemocy. Dlatego ważna jest uważność dorosłych – zarówno rodziców, nauczycieli i opiekunów, jak i osób, które mają kontakt z dziećmi w innych miejscach.
Przemoc psychiczna może przybierać różne formy – od poniżania i ośmieszania, przez zastraszanie i ciągłe porównywanie z innymi, po lekceważenie potrzeb oraz emocji dziecka.
Sygnałem alarmowym nie musi być bezpośrednie wyznanie. Czasem są nim wycofanie, lęk, nagła zmiana zachowania, problemy w nauce, agresja albo unikanie konkretnych osób i miejsc.
– Dziecko nie zawsze powie wprost: „dzieje mi się krzywda”. Częściej pokaże to swoim zachowaniem, emocjami albo milczeniem. Dlatego rola dorosłych zaczyna się od uważności – mówi Małgorzata Sajkiewicz z Fundacji Dziecko w Centrum, która koordynuje działania kampanii w Wielkopolsce.
Ponad tysiąc działań w Wielkopolsce
Skala ubiegłorocznej kampanii pokazuje, że temat wyszedł daleko poza największe miasta. W całej Polsce przeprowadzono 8 762 inicjatywy, w tym 4 964 działania edukacyjne oraz 3 798 symbolicznych podświetleń budynków na czerwono.
W Wielkopolsce było ich 1 019. Zorganizowano 506 działań edukacyjnych, a 513 budynków podświetlono na czerwono podczas finału kampanii.
Rośnie także rozpoznawalność akcji. W 2025 roku zetknęło się z nią 34 proc. dorosłych Polaków – o 10 punktów procentowych więcej niż rok wcześniej.
– Za liczbą ponad tysiąca inicjatyw stoją konkretne miejsca i konkretni ludzie: szkoły, przedszkola, instytucje, organizacje, samorządy i mieszkańcy, którzy nie pozostają obojętni – mówi Alicja Napierała-Sellmoser z Fundacji Dziecko w Centrum.
Ponad 80 lokalnych liderek i liderów
W tym roku kampania w Wielkopolsce ma być jeszcze mocniej obecna na poziomie lokalnym. We wrześniu ponad 80 osób z regionu uczestniczyło w spotkaniach szkoleniowo-wdrożeniowych dla Lokalnych Liderek i Liderów Kampanii „Dzieciństwo bez Przemocy”.
Ich zadaniem będzie inicjowanie działań w swoich powiatach i gminach, budowanie lokalnych partnerstw oraz łączenie instytucji, które na co dzień pracują z dziećmi.
Współpracować mają między innymi szkoły, przedszkola, ośrodki pomocy społecznej, policja, biblioteki, instytucje kultury, organizacje społeczne i samorządy.
– Lokalny Lider nie ma robić wszystkiego sam. Ma sprawić, żeby osoby i instytucje działające na rzecz dzieci wiedziały o sobie, spotkały się i połączyły swoje możliwości – wyjaśnia Małgorzata Sajkiewicz.
Tegoroczna kampania nie ogranicza się przy tym do jednego rodzaju przemocy. Choć jej głównym tematem jest przemoc psychiczna, organizatorzy przypominają także o przemocy fizycznej, seksualnej, rówieśniczej oraz tej, do której dochodzi w internecie.
Do akcji mogą dołączyć szkoły, przedszkola, samorządy, instytucje, organizacje społeczne, firmy i lokalne społeczności. Mogą organizować zajęcia, warsztaty, spotkania czy konkursy, a także informować, gdzie można szukać pomocy.
Finał kampanii odbędzie się 19 listopada. Tego dnia budynki w całej Polsce mogą zostać podświetlone na czerwono – jako symbol sprzeciwu wobec przemocy wobec dzieci.
W Wielkopolsce ubiegłoroczna akcja pokazała już, że takich miejsc może być bardzo wiele. Teraz organizatorzy chcą, by za kolejnymi statystykami szły przede wszystkim konkretne reakcje dorosłych. Bo przemoc wobec dziecka nie zawsze zaczyna się od tego, co widać. Czasem zaczyna się od słów, których nikt nie potraktował wystarczająco poważnie.
