Piła dostała najwięcej – ponad 224 tys. zł na inwentaryzację cmentarza jenieckiego z I wojny światowej, gdzie na Leszkowie spoczywa około 4,8 tys. żołnierzy różnych armii. Obok badano teren cmentarza cholerycznego ze 148 nieznanymi żołnierzami armii rosyjskiej. To tylko jeden z ponad 110 projektów zrealizowanych w 2025 roku w całym regionie dzięki dotacjom wojewody wielkopolskiego. Łączna pula: blisko 3,5 mln zł.
Wielkopolski Urząd Wojewódzki w Poznaniu przekazał podsumowanie ubiegłorocznych działań. Najliczniejszą grupę stanowiły prace remontowo-konserwatorskie oraz wymiana nagrobków – od pojedynczych mogił po całe kwatery.
W Pamięcinie (gmina Blizanów) wymieniono nagrobek Władysława Ptaka, 26-latka poległego we wrześniu 1939 roku. W Pęckowie nowy nagrobek otrzymał nieznany żołnierz Wojska Polskiego z 1945 roku. W Czajkowie wymieniono osiem nagrobków. W Gnieźnie przeprowadzono remont grobów w Kwaterze Powstańców Wielkopolskich, w Kępnie – Mauzoleum Powstańców i Żołnierzy Wojska Polskiego, w Koninie – kwaterę wojenną z lat 1918-1945.
Blisko 180 tys. zł trafiło na renowację mogił ofiar niemieckiego terroru w Lasach Rożnowskich (powiat obornicki). W Środzie Wielkopolskiej odrestaurowano mogiłę zbiorową pracowników cukrowni – ofiar nalotu z 1 września 1939 roku. W Wytomyślu tablicą i tabliczkami z gwiazdą Dawida oznaczono miejsce pochówku dziewięciu żydowskich ofiar obozu pracy z 1942 roku. Wcześniej ten teren pokrywał trawnik.
Georadar w Jedleckim, ekshumacja w Trzciance
Część dotacji sfinansowała badania. W Remiszówce archeolodzy pracowali w miejscu domniemanego pochówku ośmiu konfederatów barskich. W Gołańczy przeprowadzono badania archeologiczne i ocenę antropologiczną czterech grobów nieznanych żołnierzy. W Lesie Jedleckim (gmina Gołuchów) teren z mogiłami ofiar terroru skanowano laserowo i badano georadarem – podobnie jak w Bolewicku, gdzie chodziło o ustalenie faktycznego miejsca masowej egzekucji.
W Trzciance ekshumowano grób Czesława Staniewicza, członka antykomunistycznej organizacji „Grunwald” i więźnia politycznego, który zmarł w 1952 roku. Jego szczątki przeniesiono na cmentarz komunalny. W Złotowie wymieniono ponad 620 tabliczek na cmentarzu wojennym.
Własny wzór nagrobka i baza online
Groby wojenne są nieusuwalne i zwolnione z opłat cmentarnych – obowiązek ich ochrony spoczywa na wojewodach zgodnie z ustawą z 1933 roku. WUW prowadzi internetową bazę grobów wojennych z blisko 900 kartami ewidencyjnymi. Jako jeden z nielicznych urzędów w kraju posiada własny projekt nagrobka – z godłem RP, frazą „grób wojenny” i symbolem wyznania.
Urząd wydaje też publikacje popularnonaukowe: album mogił powstańców wielkopolskich, opracowanie o grobach z powstania styczniowego, ofiar komunizmu czy żydowskich ofiar II wojny światowej. Do samorządów trafił przewodnik po przepisach i zasadach pozyskiwania dotacji na opiekę nad wojennymi nekropoliami. Wszystkie publikacje cyfrowe dostępne są bezpłatnie na stronie WUW.
